Τ.Κ. Βελιγοστής

Η Βελιγοστή είναι ένα χωριό της Αρκαδίας και βρίσκεται Ν.Δ. της πόλης της Μεγαλόπολης στις υπώρειες του Β.Δ. Ταϋγετου. Απέχει 3 χιλ. από την Ε.Ο. Τρίπολης - Μεγαλόπολης - Καλαμάτας. Παλαιότερα το χωριό ονομαζόταν Σαμαράς και πήρε την ονομασία Βελιγοστή στις 18 Σεπτεμβρίου του 1918. Σήμερα η Βελιγοστή ανήκει διοικητικά στον καλλικρατικό Δήμο Μεγαλόπολης και αποτελεί τοπική κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Φαλαισίας. Το χωριό έχει 6

Κατά την αρχαιότητα και αρχαιολογικά ευρήματα στη περιοχή της Βελιγοστής

Σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία, πολύ κοντά και στα νοτιοδυτικά του χωριού, βρισκόταν η αρχαία Αρκαδική πόλη Κρωμίτης, που κατά το μύθο είχε ονομασθεί έτσι, από το γιο του Λυκάωνος Δίος Κρώμνο και η οποία πιστεύεται, ό,τι είναι και η μητρόπολη της πόλης Κρώμνος που βρίσκεται στον Εύξεινο Πόντο.

Στον κόμβο της Βελιγοστής, στο 40ο χλμ της Ε.Ο. Τρίπολης - Καλαμάτας, στο χώρο όπου κατασκευάστηκαν τα διόδια, βρέθηκαν κατά τα έτη 2008-2009 θραύσματα οψιανών και πυριτόλιθων, καθώς και λίθινα εργαλεία, τα οποία μαρτυρούν και την προϊστορική κατοίκηση της περιοχής. Βρέθηκαν επίσης, κατάλοιπα κτηρίων της ελληνιστικής εποχής, λιθόκτιστο πηγάδι, κατάλοιπα κεραμικού κλιβάνου και ταφές των Ρωμαϊκών και Βυζαντινών χρόνων. Η νέα αυτή αρχαιολογική θέση ρίχνει φως όχι μόνο σε άγνωστες πτυχές της βιοτεχνικής παραγωγής και της οικονομικής ζωής της Αρκαδικής υπαίθρου-χώρας, αλλά και στην τοπογραφία της.

 Η Βελιγοστή κατά τα βυζαντινά χρόνια

Η Βελιγοστή είναι ένα ιστορικό χωριό, που εμφανίζεται στους Βυζαντινούς χρόνους όπου εκεί, υπήρχε Βυζαντινός οικισμός και τα ίχνη από τα ερείπια του Βυζαντινού αυτού οικισμού και του υδραγωγείου του, είναι ορατά και στη σημερινή τοποθεσία της. Λόγω της σημασίας της, στο πέρασμα για τη Μεσσηνία και τη Λακωνία, υπήρχε εκεί και Κάστρο, με το αντίστοιχο τοπωνύμιο - το Κάστρο της Βελιγοστής - στη σημερινή τοποθεσία της. Τη θέση αυτή πρώτος ο Γάλλος αρχαιολόγος J. Buchon με τις έρευνες του, το 1840 με 1841 στην Πελοπόννησο προσδιόρισε σαν τοποθεσία, στο σημείο αυτό. Αποφασιστικό ρόλο στον επιρρεασμό για τις εκτιμήσεις του, έπαιξε η σωζόμενη τοπωνυμία του ονόματος της Βελιγοστής σε πολύ κοντινή περιοχή, στα Νοτιοδυτικά του σημερινού χωριού, με Κεφαλάρι (Κεφαλόβυσο), πλούσια νερά και νερόμυλους την εποχή εκείνη. Ο πιο ξακουστός ήταν ο νερόμυλος του Πωλ.

Η ιστορία της Βελιγοστής ανάγεται από την Βυζαντινή περίοδο. Η σημασία της περιοχής ήταν σημαντική από τότε, μιας και η θέση της ήταν στο πέρασμα για τη Μεσσηνία και τη Λακωνία. Πάνω από το Βυζαντινό οικισμό υπήρχε εκεί Κάστρο των Βυζαντινών. Η πιθανότερη θέση του Κάστρου είναι εκείνη του σήμερα βρίσκεται το νεκροταφείο του χωριού - όπου και σήμερα διατηρείται αυτή η ονομασία στη τοποθεσία αυτή -. όταν κατέλαβαν οι Φράγκοι την Πελοπόννησο ο πρίγκιπας Γουλιέλμος Σαμπλίτης ίδρυσε εκεί Βαρωνία το 1209, την 4η Βαρωνία της Πελοποννήσου, αξιοποίησαν και οχύρωσαν το Βυζαντινό Κάστρο. Σύμφωνα με το Χρονικό του Μορέως, υπό την ηγεσία του Γοδεφρείδου του Α΄ του Βιλλαρδουίνου, το 1210 με 1212, μετά από σθεναρή αντίσταση, υποκύπτουν τα Κάστρα της Βελιγοστής, του Νικλίου και της Λακεδαιμονίας. Τότε, ο Γοδεφρείδος, μετά την κατάκτηση του Κάστρου, ιδρύει την Βαρωνία της Βελιγοστής, με το αξιόλογο εμπορικό κέντρο, το ονομαζόμενο «Εμπορείον». όπου εκεί υπήρχε και Λατινική Επισκοπή, διαιρεμένη σε 4 Φέουδα. Η Βελιγοστή περιήλθε στον Βαρώνο Ματθαίο de Walincourt, (ή de Mons) από την πόλη Μόνς του Βελγίου. Το 1320, η Βαρωνία της Βελιγοστής συνεχίζει να υφίσταται μαζί με αυτές της Πάτρας, της Βοζίτσας και της Χαλανδρίτσας. Μετά τον Μονς, η Βαρωνία πέρασε στον οίκο των Δουκών των Ντε Λα Ρος της Αθήνας και στον οίκο Ζαχαρία ηγεμόνων της Χίου. Μάλιστα ο Βαρώνος της Βελιγοστής Γουλιέλμος Ντε Λα Ρος πρώτος του οίκου Ντε Λα Ρος στη Βαρωνία πήρε μέρος το 1252 στη Μάχη στο όρος Καρύδι (ανάμεσα στα Μέγαρα και την Αθήνα) με την πλευρά του αδελφού του Γκυ Ντε Λα Ρος κι εναντίον του πρίγκηπα που ήταν υποτελής. Η Βαρωνία διατηρήθηκε μέχρι το 1382, όταν κι έπεσε στα χέρια του Δεσποτάτου του Μυστρά. Λίγο αργότερα, μετά τη σύγκρουση Βυζαντινών και Φράγκων, η Βελιγοστή καταστράφηκε. Στη συνέχεια πέρασε στους Τούρκους, (και τότε ονομάστηκε Σαμαράς όπως ήδη προείπαμε), αλλά έχασε τη σημασία της σαν Κάστρο και έκτοτε περιήλθε στην αφάνεια όπως και τα υπόλοιπα Κάστρα της Αρκαδίας (του Μουχλίου, του Νικλίου, της Άκοβας κ.ά.).

Μεσαιωνικό Φρούριο της Αρκαδίας, γνωστό και ως Βελιγοστή, αναφέρεται συχνά και στη Γαλλική παραλλαγή του Χρονικού του Μορέως, ως Veligurt, Verilouet, Veligot, Veligosti και Veligorda. Το Φρούριο αυτό, μετά την κατάληψη της περιοχής από τους Φράγκους, έγινε έδρα Βαρωνίας. Στην Ελληνική έκδοση του Χρονικού αναφέρεται ως κέντρο συνάντησης των Βυζαντινών στρατευμάτων, στην προσπάθειά τους να ανακόψουν την προέλαση των Φράγκων. Για την προστασία της Βελιγοστής και του περάσματος από την Αρκαδία προς τη Λακωνία, οι Φράγκοι έχτισαν και δεύτερο Κάστρο στην περιοχή, αυτό του Λεονταρίου. Η ιστορία του Κάστρου της Βελιγοστής είναι στενά συνδεδεμένη με το γειτονικό Κάστρο του Λεονταρίου δεδομένου, ό,τι επί Φραγκοκρατίας το Λεοντάρι, ανήκε σε μία από τις πιο ισχυρές από τις 12 Βαρωνίες του Πριγκιπάτου της Αχαΐας, τη Βαρωνία της Βελιγοστής.

Το Πετρωτό Τρίτοξο Γεφύρι του Ποταμού Καρνίωνα

Σε απόσταση αναπνοής λίγο έξω από το χωριό και στον πολύ κοντινό δρόμο για τα χωριά Λεοντάρι και Ποταμιά, βρίσκεται το γεφύρι του ποταμού Καρνίωνα (ή Ξερίλα), ποταμός, για τον οποίο και αναφέρει σχετικά στα Αρκαδικά του ο Παυσανίας, του παραποτάμου του Αλφειού, και που πηγάζει από την περιοχή των Γιαννέικων και της Καμάρας. Πρόκειται, για ένα εξαιρετικής ομορφιάς και τεχνικής γεφύρι, Ιταλικής αρχιτεκτονικής, φτιαγμένο στο πλέον ιδανικό μέρος με το στέρεο και σταθερό έδαφος για τη θεμελίωση του, στο πιο στενό σημείο, αλλά και εξίσου στο τόσο σημαντικό μέρος για τη διευκόλυνση των κατοίκων στις μετακινήσεις τους. Αποτελείται από τρία (3) περίτεχνα και ισομεγέθη ημικυκλικά τόξα, (καμάρες), με καλοχτισμένα βάθρα που ακουμπούν σε μεγάλες στιβαρές και παραλληλόγραμμες βάσεις με προβόλους ελλειπτικού σχήματος στις άκρες τους, που το προστατεύουν από την πέση των υδάτων στη βάση, στη γέννεση δηλαδή των τόξων του, λίγο πριν το άνοιγμά τους, πάνω από την πλημμυρική κοίτη. Στο σημείο αυτό ακολουθούν οι θολίτες, οι πιο καλοπελεκημένες πέτρες και που έχουν ίσες διαστάσεις μεταξύ τους. Οι θολίτες αποτελούν την πρώτη σειρά του τόξου, δηλαδή, το στεφάνι ή αλλιώς διάζωμα όπως λέγεται. Στα ψηλότερα σημεία των τόξων, εκεί που κλείνει το κάθε τόξο, τοποθετήθηκε και από ένα "κλειδί", ένας κορυφαίος θολίτης για το κάθε τόξο ξεχωριστά. Οι πέτρες αυτές έδεσαν με όλες τις άλλες και έτσι τις κράτησαν όλες γερά στη θέση τους. Η λάξευση και η τοποθέτηση των "κλειδιών" έγινε με πολλή μεγάλη ακρίβεια. Μετά την ολοκλήρωση των τόξων, οι μάστορες προχώρησαν στην κατασκευή των πλευρικών τοίχων του και την πλήρωση των κενών μεταξύ τους με πέτρες που είχαν ακανόνιστο σχήμα και μέγεθος και που είναι πελεκημένες μόνο απ’ τις πλευρές των προσόψεων του γεφυριού. Λιθόκτιστο πλακόστρωτο καλντερίμι (δρόμος) είναι και το πάνω μέρος στο κατάστρωμα του όπως λιθόκτιστα είναι και τα εκατέρωθεν στηθαία για την προστασία των διερχομένων. Στο σημείο αυτό έχει γίνει και η μία και μοναδική μεταγενέστερη παρέμβαση με ασφαλτόστρωση του καταστρώματός του, ώστε να εξυπηρετούνται οι σύγχρονες ανάγκες και έτσι βρίσκεται σε πλήρη χρήση σήμερα. Οι μάστορες - γεφυροποιοί που το έφτιαξαν, ήταν άνθρωποι αυτοδίδακτοι, χωρίς επιστημονικές γνώσεις, οι οποίοι όμως είχαν την ευφυΐα και κατόρθωσαν να επιλύσουν τα δύσκολα στατικά προβλήματα του τόπου, για τα οποία σήμερα θα χρειαζόταν ειδική επιστημονική μελέτη. Οι πρωτομάστορες, οι λαϊκοί εκείνοι αρχιτέκτονες, (τα ονόματα των οποίων δεν τα γνωρίζουμε αφού αυτό, ήταν κάτι που δεν το επιδίωξαν ποτέ, ούτε και οι ίδιοι) υπηρέτησαν τη λαϊκή αρχιτεκτονική και εκτός από τις πρακτικές ανάγκες στο χτίσιμο για την κατασκευή του γεφυριού, έχοντας έμφυτη την αρμονία, όπως κάθε καλλιτέχνης, σεβάστηκαν και υπολόγισαν πρώτα τη φύση και έχοντας σαν μέτρο τον άνθρωπο συμπλήρωσαν την ομορφιά του τοπίου με το δικό τους δημιούργημα ώστε αυτό να αποτελεί τη συνέχεια στην αγκαλιά της φύσης και για το λόγο αυτό το γεφύρι του Καρνίωνα, να έχει τη μοναδικότητα και τη ξεχωριστή γοητεία του. Για την κατασκευή του, έχει χρησιμοποιηθεί ντόπια λευκή, πελεκητή πέτρα από την κοντινή περιοχή του Πετρωτού. Το γεφύρι χτίστηκε ταυτόχρονα και από τις δύο πλευρές του κάθε τόξου με δύο συνεργεία μαστόρων που εναλλάσσονταν τακτικά ώστε του καθενός οι συνήθειες τους και η τέχνη τους να ισομοιράζονται. Κατασκευάστηκε το καλοκαίρι του 1890 και χρησιμοποιείται και σήμερα καθημερινά και ανελλιπώς όπως και τότε, για την επικοινωνία και τις μεταφορές με όλα τα χωριά, την γύρω περιοχή και τους γειτονικούς νομούς Μεσσηνίας και Λακωνίας.

Επίσκεψη στο σημερινό χωριό 

Η Βελιγοστή, είναι χτισμένη πάνω σε μικρό λόφο σε υψόμετρο 440μ., σε καταπράσινο περιβάλλον. Η πρόσβαση για το χωριό, γίνεται από το δρόμο Τρίπολης - Μεγαλόπολης. Περνώντας μέσα από ψηλά και μεγάλα δέντρα, η διαδρομή μέχρι το χωριό είναι πανέμορφη. Δύο γεφύρια βρίσκονται στη διαδρομή αυτή. Της Βελίγοστης είναι το πρώτο, από όπου και περνά το νερό ερχόμενο από το πλούσιο σε νερά και ομορφιά Κεφαλόβρυσο (βλ. παραπάνω) και λίγο πιο κάτω είναι αυτό της Βουλγάρας για τα νέρα που έρχονται από τις νοτιοδυτικές πλαγιές της περιοχής του χωριού. Με τα δύο αυτά νερά, ποτίζονται τα χωράφια και οι καλλιέργειες των κατοίκων, προτού στη συνέχεια, εκβάλλουν στον Καρνίωνα. Πλησιάζοντας προς το χωριό προβάλλουν οι εκκλησίες της Αγ. Παρασκευής πάνω στο δημόσιο δρόμο και του Αγ. Δημητρίου, λίγο πιο ψηλά, στην περιοχή του Κάστρου με τη θέα προς το χωριό και προς το κοντινό Λεοντάρι. Πιο πάνω η μεγάλη εκκλησία του Αγ. Νεκταρίου, για την οποία και πιστεύεται, ό,τι είναι η πρώτη που θεμελιώθηκε, μετά από αυτή που υπάρχει στην Αίγινα. Λίγο πιο έξω, προς τα δεξιά και σε κοντινή απόσταση, βρίσκεται η εκκλησία του Αγ. Ανδρέα στην ομώνυμη περιοχή και από εκεί, μία άλλη ενδιαφέρουσα και πανοραμική άποψη του χωριού και όλης της γύρω περιοχής προς το Λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης, αποζημιώνει τον περιτατητή. Υπάρχουν όμως και δυο εκκλησίες στην αντίπερα, την ανατολική όχθη του Καρνίωνα, ο Άι Γιώργης και η Ανάληψη στις τοποθεσίες Βαρκό και Περτωτό αντίστοιχα, μέσα στο ωραίο φυσικό περιβάλλον του τόπου. Στο κέντρο του χωριού η πλατεία, ο τόπος συνάντησης των ανθρώπων, με το ηρώο της, λιτό και απέριττο μνημείο για τους Βελιγοσταίους πεσόντες υπέρ πατρίδος, κάτω από το μεγάλο πεύκο και τα πλατάνια, αλλά και με τη βρύση της, λίγο παραπέρα, μοιάζει με μπαλκόνι, όπου από εδώ ο επισκέπτης, μπορεί ν΄ αγναντέψει στον Καρνίωνα, στην ανατολική πλευρά της περιοχής, προς τη Φαλαισία και στα γύρω βουνά της Αρκαδίας. Εδώ βρίσκεται και η κεντρική Εκκλησία του χωριού, έργο ξακουστών Λαγκαδιάνων μαστόρων - τεχνιτών της πέτρας, που ήρθαν με τα μπουλούκια τις κομπανίες τους και τα εργαλεία τους όπως συνήθιζαν - φτιαγμένη από το 1870 όπως μαρτυρεί η σκαλισμένη χρονολογία πάνω από την πόρτα της, πετρόχτιστη, αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, που με την ανάπλαση της περιβόλου της τα τελευταία χρόνια (έργο ιδιωτικής πρωτοβουλίας) είναι όπως ένα ωραίο κόσμημα, ένα στολίδι, ένα ξεχωριστό σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της, με το παραδοσιακό της πανηγύρι, που γίνεται στις 6 Αυγούστου κάθε καλοκαίρι, με τη συμμετοχή μεγάλου πλήθους κόσμου. Εδώ επίσης στο χώρο που βρισκόταν το παλαιό και το πρώτο σχολείο του χωριού και που κάποτε μάθαιναν τα πρώτα τους γράμματα τα παλαιότερα χρόνια τα μικρά παιδιά τότε και σοφοί παππούδες και γιαγιάδες σήμερα, βρίσκεται τώρα το σύγχρονο Κοινοτικό Γραφείο και Ιατρείο για την εξυπηρέτηση και τη φροντίδα των κατοίκων. Σήμερα όμως, εκεί που παλιά ήταν τ΄ αλώνια του χωριού, υπάρχει το καινούριο σχολικό κτήριο με την ωραία και μεγάλη αίθουσα, αλλά και με τις βοηθητικές του και με επίσης μεγάλο εξωτερικό χώρο, κατάλληλο για αθλητικές δραστηριότητες. Αν και σαν σχολείο δεν λειτουργεί πια, εδώ και λίγα χρόνια, ο χώρος αυτός προσφέρεται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολιτιστικές, αθλητικές και άλλες παρόμοιες εκδηλώσεις.

Βγαίνοντας, και λίγο έξω από το χωριό μια ακόμη μικρή εκκλησούλα ανάμεσα στα δέντρα, αυτή του Αγ. Φανουρίου, περιμένει τον επισκέπτη και προσκυνητή, ο οποίος αφού θαυμάσει μία ακόμη άποψη του τόπου προς τον Ταϋγετο και το καταπράσινο βουνό Ελληνίτσα αυτή τη φορά, μπορεί να συνεχίσει την περιήγησή του για τα χωριά Λεοντάρι, Ποταμιά, Ελληνίτσα, Τουρκολέκας και Παραδείσια αλλά και για τη Μεσσηνία και τη Λακωνία.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Για το παραπάνω κείμενο, χρησιμοποιηθήκαν σαν πληροφορίες, κείμενα και ματρυρίες που έχουν δημοσιευθεί στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, όπως επίσης και οι αφηγήσεις των κατοίκων της


 Εκπρόσωπος Τ.Κ. Βελιγοστής: Αλεβίζος Ευάγγελος, τηλ: 6936108412

Address: Unnamed Road ,Βελιγοστή,220 21,Ελλάδα
DirectionsAddress

Έκθεση εικόνων

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Τ.Κ. Ανεμοδουρίου Τ.Κ. Βουτσαρά »